٧ فاکتەری کاریگەر لەسەر بەرهەمی شیر لە مانگای شیری
Süt verimi yalnızca ineğin ırkına veya genetik kapasitesine bağlı değildir. Hayvanın günlük aldığı enerji, protein, kaba yem, su ve mineral dengesi ile birlikte bakım ve sağım yönetimi de süt üretimini doğrudan etkiler.
لەو کەرەستە و کارانەی کە ئامانجیان بەرهەمی بەرزی شیرە، مەبەست تەنها دانەوەی زیاتر یەم بە مانگا نییە؛ بەڵکو پێشکەشکردنی ئەو مادە خواردەمەنییانە بە ڕێژەی دروست و هاوسەنگەوە.
ئەمانە 7 فاکتەری بنەڕەتی کە کاریگەری لە بەرهەمی شیر دەکەن:
1. هاوسەنگی وزە و پرۆتینی ڕاسیۆن
مانگای شیردەر بۆ بەرهەمی شیر پێویستی بە وزەی پێویست و پرۆتینی بەکارهاتوو هەیە. تەنانەت ئەگەر وزە بەس بێت، ئەگەر پرۆتین کەم بێت، بەرهەمی شیر و بەتایبەتی پرۆتینی شیر دەکرێت بەشێوەیەکی نەخوازراو کاریگەری لێ بکەوێت.
بۆیە کاتێک ڕاسیۆن ئامادە دەکرێت، تەنها سەیرکردنی ڕێژەی پرۆتینی خاوە بەس نییە. وەک ئەوەی بڕی پرۆتین گرنگە، شکاندنی لە ڕومێندا، بڕی پرۆتینی مێتابۆلیزکراو و هاوسەنگی لەگەڵ وزەش گرنگە.
2. بەکارهێنانی یەمی پرۆتینی کۆنسەنترەی بەهێز
لە مانگای بەرهەمی بەرزدا، پێویستی ڕۆژانەی مادە خواردەمەنی زۆر بەرزە. بەتایبەتی لەو ماوەیانەی کە خواردنی یەم بە زەحمەت پێویستی ئاژەڵ دابین دەکات، بەرزکردنی چڕی مادە خواردەمەنی ڕاسیۆن گرنگی بەدەست دەکەوێت.
لێرەدا یەمەکانی کۆنسەنترەی پرۆتینی بەهێز یارمەتیدەرن کە بە بڕی کەمتری یەم، ڕێژەی بەرزتری پرۆتین و مادە خواردەمەنییەکانی تر بە ڕاسیۆن بخرێتەوە.
بەڵام ئەوەی گرنگە لێرەدا، بەرزکردنی یەمی بەرزپرۆتین بە تەنها نییە. یەمی کۆنسەنترەی پرۆتین؛ لەگەڵ سەرچاوەکانی وزە، یەمی درەوشاوە و هاوسەنگی مینەراڵەوە دەبێت هەڵسەنگاندن بکرێت.
3. کوالیتی یەمی درەوشاوە
لە ڕاسیۆنی مانگای شیردەردا، یەمی درەوشاوەی کوالێتی بەرز زۆر گرنگە.
سایلۆی گەنمەشنی کوالێتی بەرز، یۆنچە و یەمە درەوشاوەی گونجاوی تر یارمەتیدەرن کە تەندروستی ڕومێن بپارێزرێت، چالاکی جڤین بەردەوام بێت و ڕاسیۆن بەشێوەی دروست هەڵسەنگاندن بکرێت.
تەنانەت گرانبەهایترین یەمش ئەگەر لەگەڵ یەمی درەوشاوەی کوالێتی نزم بەکاربێت، ڕەنگە ئەو ئەدای چاوەڕوانکراو نەدات.
4. خواردنی مادەی وشک
لەوەی ئاژەڵ ڕۆژانە چەند یەم دەخوات گرنگتر ئەوەیە کە لەگەڵ ئەم یەمە چەند مادەی وشک دەخوات.
بۆ نموونە، ئەگەر یەمێکی بڕی ئاوی بەرز لەگەڵ یەمێکی ڕێژەی مادەی وشکی بەرز بە هەمان بڕ بدرێت، ئەو مادە خواردەمەنییانەی بۆ ئاژەڵ دابین دەکەن وەک یەک نابن.
بۆیە کاتێک ئامانج بەرهەمی بەرزی شیرە، خواردنی مادەی وشک و چڕی مادە خواردەمەنی ڕاسیۆن پێکەوە دەبێت هەڵسەنگاندن بکرێن.
5. ئاوی پاک و بەس
بەشێکی گرنگی شیر لە ئاو پێکهاتووە. بۆیە پێویستە لەبەردەم مانگای شیردەر بە درێژایی ڕۆژ ئاوی پاک و بە ئاسانی دەستڕاگەیشتوو هەبێت.
بەتایبەتی لە کەشوهەوای گەرمدا، کەمی خواردنی ئاو دەکرێت کاریگەری نەخوازراو لە خواردنی یەم و بەدەرەوە بەرهەمی شیر بکات.
هەرچەندە سادە دەردەکەوێت، بەڵام ئاوی پاک، یەکێکە لە مەرجەکانی بنەڕەتی بەرهەمی بەرزی شیر.
6. هاوسەنگی مینەراڵ و ڤیتامین
مینەراڵەکانی وەک کالسێۆم، فۆسفۆر، مەگنێزیۆم، سۆدیۆم و ڤیتامینەکان؛ بۆ بەرهەمی شیر، بەرگری، بەرهەمی زک و مێتابۆلیزمی گشتی گرنگن.
بەتایبەتی لە ئاژەڵە بەرهەمدارەکاندا، پشتگوێخستنی هاوسەنگی مینەراڵ دەکرێت ببێتە هۆی دۆرخی ئەداء.
بۆیە کاتێک ڕاسیۆن هەڵسەنگاندن دەکرێت، تەنها وزە و پرۆتین نەبەڵکو پێویستی مینەراڵ و ڤیتامینیش دەبێت لەبەرچاو بگیرێت.
7. بەڕێوەبردنی شیرکردن، سترێس و شوێنی مانەوە
هەرچەندە توانای بەرەیی و ڕاسیۆنی مانگا چەند باش بێت، بەڕێوەبردنی خراپ دەکرێت بەرهەمی شیر سنووردار بکات.
فاکتەرەکانی وەک گەرمی زۆر، هەوای کەم، شوێنی قەرەباڵغ، نەبوونی یەم بۆ ماوەیەکی درێژ لە یەمخانە، شیرکردنی نائاسایی و سترێس، دەکرێت کاریگەری لە خواردنی یەم و بەرهەمی شیر ئاژەڵ بکەن.
بۆیە بۆ بەرهەمی بەرزی شیر، ڕاسیۆنی باش + پاراستنی باش + بەڕێوەبردنی باشی کۆتەلە پێکەوە دەبێت جێبەجێ بکرێن.
ئەنجام: زیاتر یەم نا، بەڵکو خواردەمەنیی دروستتر
سەرکەوتن لە بەرهەمی شیردا، لە دانەوەی زۆرترین یەم لەبەردەم مانگا نییە، بەڵکو دروستکردنی ڕاسیۆنێکی هاوسەنگ و بەهێز کە گونجاوە بە پێویستی ئاژەڵەکە دەست دەکەوێت.
بەتایبەتی لە مانگای بەرهەمی بەرزدا، ڕێکخستنی دروستی چڕی پرۆتین و وزەی ڕاسیۆن زۆر گرنگە. یەمەکانی کۆنسەنترەی پرۆتینی بەهێز، کاتێک لەگەڵ یەمی درەوشاوە و سەرچاوەکانی وزەی دروست بەکار دێن، یارمەتیدەرن کە چڕی مادە خواردەمەنی ڕاسیۆن بەرز بکرێتەوە.
لەبەرئەوەی زنجیرەی ئاژەڵ، کێشی زیندوو، بەرهەمی شیر، ماوەی شیردان و یەمە درەوشاوەکانی بەکارهاتووی هەر کەرەستە جیاوازە، بۆ دەرئەنجامی دروستترین ڕاسیۆن دەبێت بەشێوەیەکی تایبەت بۆ ئاژەڵ هەڵسەنگاندن بکرێت.