Сүт сиырында сүт өнімділігіне әсер ететін 7 фактор

Сүт өнімділігі сиырдың тұқымына немесе генетикалық әлеуетіне ғана байланысты емес. Жануар күнделікті қабылдайтын энергия, ақуыз, қоралты жем, су және минералдық тепе-теңдігі сияқты факторлармен бірге күтім және сауу басқаруы да сүт өндірісіне тікелей әсер етеді.

Жоғары сүт өнімділігін мақсат тұтқан шаруашылықтарда мақсат — сиырға жай ғана көп жем беру емес; қажетті қоректік заттарды дұрыс концентрацияда және тепе-теңдікте ұсыну.

Сүт өнімділігіне әсер ететін 7 негізгі фактор:

1. Рационның энергия және ақуыз тепе-теңдігі

Сүт сиыры сүт өндіруі үшін жеткілікті энергия мен қолданылатын ақуызға зәру. Энергия жеткілікті болса да, ақуыз жеткіліксіз болса, сүт өндірісі және әсіресе сүт ақуызы теріс әсерге ұшырауы мүмкін.

Сондықтан рацион құрастырғанда тек шикі ақуыз пайызына қарау жеткіліксіз. Ақуыз мөлшері сияқты оның ішекте ыдырау мүмкіндігі, метаболизденетін ақуыз мөлшері және энергиямен тепе-теңдігі де маңызды.

2. Ыстық концентратты ақуыз жемін пайдалану

Жоғары сүт өнімділігі бар сиырларда күнделікті қоректік заттарға деген қажеттілік өте жоғары. Әсіресе жем тұтыну жануардың қажеттілігін қамтамасыз етуде қиналатын кезеңдерде рационның қоректік зат концентрациясын арттыру маңызды болады.

Осы тұста ыстық концентратты ақуыз жемдері аз мөлшердегі жеммен жоғары деңгейдегі ақуызды және басқа да қажетті қоректік заттарды рационға енгізуге көмектесе алады.

Алайда мұнда маңыздысы — жоғары ақуызды жемді жалғыз өзі арттыру емес. Концентратты ақуыз жемі; энергия көздері, қоралты жем және минералдық тепе-теңдігімен бірге бағалануы тиіс.

3. Қоралты жем сапасы

Сүт сиыры рационында сапалы қоралты жем үлкен маңызға ие.

Сапалы жүгері сенажы, жоңышқа және басқа да тиісті қоралты жемдер ішек денсаулығын сақтауға, кегу әрекетінің жалғасуына және рационның дұрыс игерілуіне көмектеседі.

Ең қымбат жем де төмен сапалы қоралты жеммен бірге қолданылғанда күтілетін нәтижені бермеуі мүмкін.

4. Құрғақ зат тұтынуы

Сиыр күніне қанша жем жегенінен маңыздырағы — сол жеммен қанша құрғақ зат алғаны.

Мысалы, суы көп жем мен құрғақ зат үлесі жоғары жем бір мөлшерде берілгенде жануарға беретін қоректік заттары бірдей болмайды.

Сондықтан жоғары сүт өнімділігін мақсат тұтқанда құрғақ зат тұтынуы мен рационның қоректік зат концентрациясы бірге бағалануы тиіс.

5. Таза және жеткілікті су

Сүттің маңызды бөлігін су құрайды. Сондықтан сүт сиырының алдында күн бойы таза және оңай қол жеткізетін су болуы қажет.

Әсіресе ыстық ауа райында су тұтынуы жеткіліксіз қалса, жем тұтынуы және соның салдарынан сүт өнімділігі теріс әсерге ұшырауы мүмкін.

Қарапайым сияқты көрінсе де, таза су — жоғары сүт өнімділігінің негізгі шарттарының бірі.

6. Минералдық және витаминдік тепе-теңдік

Кальций, фосфор, магний, натрий сияқты минералдар мен витаминдер; сүт өндірісі, иммунитет, ұрық өнімділігі және жалпы метаболизм үшін маңызды.

Әсіресе жоғары өнімді жануарларда минералдық тепе-теңдікті елемеу нәтиже шығынына әкелуі мүмкін.

Сондықтан рацион бағаланғанда тек энергия мен ақуыз емес, минералдық және витаминдік қажеттіліктер де ескерілуі тиіс.

7. Сауу, стресс және қора басқаруы

Сиырдың генетикалық әлеуеті мен рационы қаншалықты жақсы болса да, нашар басқару сүт өнімділігін шектеуі мүмкін.

Шамадан тыс температура, жеткіліксіз желдету, қораның қысылтаялығы, жемқұдықта ұзақ уақыт жем болмауы, тәртіпсіз сауу және стресс сияқты факторлар жануардың жем тұтынуы мен сүт өндірісіне әсер ете алады.

Сондықтан жоғары сүт өнімділігі үшін жақсы рацион + жақсы күтім + жақсы отар басқаруы бірге қолданылуы тиіс.

Қорытынды: көп жем емес, дұрыс азықтандыру

Сүт өндірісінде табыс — сиырдың алдына мүмкіндігінше көп жем қою емес, жануардың қажеттілігіне сай тепе-теңдіктегі және концентрацияланған рацион құру арқылы қол жеткізіледі.

Әсіресе жоғары сүт өнімділігі бар сиырларда рационның ақуыз және энергия концентрациясын дұрыс реттеу үлкен маңызға ие. Ыстық концентратты ақуыз жемдері дұрыс қоралты жем және энергия көздерімен бірге қолданылғанда рационның қоректік зат концентрациясын арттыруға көмектесе алады.

Әр шаруашылықтың жануар тұқымы, тірі салмағы, сүт өнімділігі, лактация кезеңі және қолданатын қоралты жемдері әртүрлі болғандықтан, дұрыс нәтиже үшін рацион жануарға арнайы бағалануы тиіс.