Ýem Karma Maşinasynyň Ulanmagy
Ýem karma maşyny nädogry ulanylanda iň gowy rasion hem peýda bermeýär
Süt ýa-da besi hojalyklarynda üstünlikli iýmitlendiriş programyny diňe dogry hammallary dogry mukdarlarda ulanmak bilen gutarmak bolmaýar. Taýýarlan rasion malyň öňünde gomogen we dogry fiziki gurluşda ýetmeli.
Kagyzda ajaýyp görünýän bir rasion; ýem karma maşynyň nädogry ulanylmagy, ýemleriň nädogry tertipde ýüklenmegi, byçaklaryň köpelmegi ýa-da gerekinden uzak ýa-da gysga garyşdyrmak sebäpinde meýdanda garaşylan netijäni bermeýär.
Maksat gaty ýönekeýdir: Mal ýemligiň haýsy böleginden iýse-de, mümkin boldugyça şol bir rasionu sarp etmeli.
Ýem karma maşynynda gomogen garyşyk näme üçün möhümdir?
TMR, ýagny Umumy Garyşyk Rasion ulgamyň esasy maksady; gabyk ýem, däneler, protein çeşmeleri, mineral-witamin garyşyklary we beýleki ýemleriň mümkin boldugyça gomogen görnüşde garyşdyrmakdyr.
Gowy taýýarlan bir TMR-de malyň ýemi saýlamagy kynlaşýar. Şu bilen bir malyň has köp däne, beýlekisiniň has köp gabyk ýem sarp etmeginiň öňüni almak synlanýar.
Garyşyk ýeterlikçe gomogen bolmasa, ýemlikde käbir bölgelerde kesif ýem köpelende, käbir bölgelerde gabyk ýem göwrümi artar. Bu ýagdaý ýörite süt sygyrlarynda ýem saýlamak häsiýetini artdyryp biler we mallaryň formulan rasyondan başga bir nutrient profilini sarp etmegine sebäp bolup biler.
Ýemler karma maşyna haýsy tertipde atylmaly?
Bu ýerde her hojalyk üçin güýçli tek bir ýükleme tertibi bermek dogry däl. Maşynyň dik ýa-da ýaty bolmagy, heliz gurluşy, ukyby, ulanylýan gabyk ýemleriň uzynlygy we çyglylyk göwrümi ýükleme tertibini üýtgedip biler. Ilki bilen maşyna öndürijisiniň maslahaty hasaba alynmalydyr.
Umumy iş aňyşy şu tertipde:
- Uzyn we gury gabyk ýemler: Uzyn saply peýek, gury ot ýa-da meňzeş materiallaryň kiçeldilmegi gerek bolsa, köplenç maşyna erkene alynýar. Ýöne gabyk ýemi kiçelderken un görnüşine getirmek gerek däl; gerekinden köp bölmek rasionuň fiziki täsirli lif gurluşyny bozup biler.
- Gury we has kiçi partikullary ýemler: Gabyk ýemiň laýyk fiziki gurluşa ýetmeginiň yzynda däneler, protein çeşmeleri we beýleki gury ýemler sistema alynýar.
- Mineral, witamin we pes ulanym göwrümdäki goşulmalar: Premiks, mineral we meňzeş pes mukdarda ulanylýan önümleriň garyşyk içinde deň paýlanmagy möhümdir. Gerek bolanda laýyk bir daşyýyç ýem bilen öň garyşyk etmegi has dogry netijä berýär.
- Silaž we ýokary çygly ýemler: Mekge silažy we meňzeş çygly materiallar sistema alynýarak beýleki ýemler bilen garyşdyrylýar.
- Melas we beýleki suwuk önümler: Suwuk önümleriň garyşyk içine mümkin boldugyça deň paýlanmagy gerek; bir noktada aşyryp suwuk bermek topaklanmaga sebäp bolup biler.
Byçaklaryň aýry nädip möhümdir?
Körelen, döwülen ýa-da aşynan byçaklar gabyk ýemi düzgün kesmek ýerine ezip, süýräp ýa-da ýeterlikçe bölüp bilmeýär. Şonuň netijesinde rasionda uzyn we nizamsyz gabyk ýem bölekleri galyp biler, mallaryň ýem saýlamagy aňsatlaşyp biler, garyşygyň gomogenligi bozulyp biler, maşynyň iş wagty uzap biler, ýangyç ýa-da elektrik sarp edilişi artyp biler. Hojalykda yzygiderli bir byçak barlag programmasy döretmek gaty peýdalydyr.
Aşyryp garyşdyrmak hem dogry däl
“Näçe uzyn garyşdyrsak, şonça gomogen bolar.” pikirleri hemişe dogry däl. Ýeterliksiz garyşdyrmak hammallaryň deň paýlanmagyna sebäp bolup biler; ýöne gerekinden köp garyşdyrmak we kesmek hem gabyk ýemleriň aşyryp kiçelmegine getirip biler. Şol sebäpli maksad maksimal garyşdyrma wagty däl, optimal garyşdyrma wagtydyr.
Maşyny aşyryp doldurmak gomogenligi bozup biler
Maşynyň içinde ýemleriň hereket edip bilmegi üçin ýeterlikli ýer bolmalydyr. Ukybyň ýokarysynda ýükleme edilende material ýeterlikçe hereket edip bilmeýär we gomogen garyşyk almak kynlaşýar. Şol sebäpli maşyna öndürijisiniň kesgitlen minimum we maksimal iş ukyby hasaba alynmalydyr.
Garyşygyň gomogen bolandygyny nädip bilýäris?
Ýem paýlanylandan soň ýemligiň başlangyç, orta we ahyry bölegindäki rasion deňeşdirilip biler. Has tehniki baha bermek üçin Penn State Partikül Separatory meňzeş enjamlar ulanylyp biler. Şeýle hem mallaryň ýemligi garyşdyryp belli bölekleri saýlap saýlamandygyny hem yzarlamaly.
Her gün şol bir rasiony öndürmek möhümdir
Asyl üstünlik, bügin taýýarlan rasion bilen ertir taýýarlan rasionuň mümkin boldugyça bir-birine meňzemegidir. Munuň üçin ýükleme tertibi, hammal mukdary, byçak ýagdaýy, garyşdyrma wagty, maşyna dolulyk göwrümi we paýlanma şekli mümkin boldugyça standart hala getirilmelidir.
Netijede
Süt we besi hojalyklarynda ýem karma maşyny diňe ýemleri bir-birine garyşdyrýan enjam däl; rasion hünärmeniň taýýarlan formulasy malyň öňünde dogry görnüşde daşýan iň soňky halkadyr. Dogry formulan bir rasion; nädogry ýükleme tertibi, körelen byçaklar, aşyryp dolmak ýa-da ýalňyş garyşdyrma wagty sebäpli maksat edilen öndürijiligi görkezmeýär.
Şol sebäpli hojalykda sorulmaly sorag diňe “Rasiona näme goýýarys?” bolmaly däl: “Mal, taýýarlan rasionyň hakykatdan şol birini her lokmada sarp edip bilýärmi?” Sebäbi gowy bir iýmitlendiriş programmasynyň maksady diňe ýemleri dogry göwrümlerde çekmek däl; şol göwrümleri ýemligiň başyndan soňuna çenli gorap bilmekdir.