Qishda tuxum kamaygan bo’lsa, e’tibor berishingiz kerak bo’lgan 6 ta narsa
“Tovuq tuxum qo’yishni to’xtatdi” degan gap har yili noyabr oyida eshitiladi. Kun qisqarmoqda, havo sovimoqda, tovuq ham sekinlashmoqda. Buning bir qismi tabiiy, buni qabul qilish kerak. Ammo pasayishning hammasini mavsumga to’nkash ham noto’g’ri. Hosildorlikning bir qismi qish tufayli yo’qoladi, bir qismi esa katakdagi kamchiliklar sababli boy beriladi va bu qismini qaytarib olish mumkin.
1. Yorug’likni to’ldiring
Tovuq tuxum qo’yishi uchun kuniga 14-16 soat yorug’likka muhtoj. Noyabrda kun 10 soatga, dekabrda 9 soat atrofida tushadi. Yorug’lik yetishmaganda tuxumdon sekinlashadi. Katakka bitta lampochka o’rnatib, kunduzgi yorug’lik bilan birga jami 14-16 soatga yetkazing. Lampochkani erta tongda yoqish osonroq. Kechqurun birdan o’chirib qo’ysangiz, tovuqlar o’tiradigan joyiga chiqolmay qorong’uda qoladi. Qaysi birini tanlasangiz ham, vaqtni doim bir xil tuting. Bir kun yoqib, bir kun unutish hosildorlikni yana pasaytiradi.
2. Suvni ertalab birinchi ish sifatida tekshiring
Kechasi muzlab qolgan suv idishi tovuqni ertalabdan kechgacha suvsiz qoldiradi. Tuxumning katta qismi suvdan iborat, suvi cheklangan tovuq avval yemni, keyin tuxumni to’xtatadi. Qishda suvni kun davomida ham bir necha marta ko’zdan kechiring, muzlamasin va ifloslanmasin. Havo juda sovuq bo’lsa, iliq suv qo’yish iste’molni oshiradi.
3. Tuk to’kishni tuxum to’xtashi deb o’ylamang
Bir yarim yoshdan oshgan tovuqlar kuzda tuk to’kadi. Bu vaqtda tuxum qo’yish to’xtaydi, chunki tovuq olgan oqsilini tuxumga emas, yangi tukka sarflaydi. Tuk to’kish bir necha hafta, ba’zan ikki-uch oy davom etadi. Eng ko’p qilinadigan xato bu davrda yemni kamaytirishdir. Yem kamaytirilsa, tuk kech chiqadi, tuxum qo’yishga qaytish uzayadi. Yana suruvga qarang, tuki to’kilgan, oylardir tuxum qo’ymayotgan keksa tovuqlar yem yemoqdami? Bo’lsa, saralab oling.
4. Sovuqda yem miqdorini qayta ko’rib chiqing
Havo soviganda tovuq isinish uchun ko’proq yem yeydi. Yemni yozdagi miqdorda saqlasangiz, energiya tuxumga emas, isinishga ketadi. Yemdon bo’sh qolmasin, kunlik iste’molni kuzating.
Erkin yaylovdagi tovuqda yana bir narsa bor. Yozda o’tloqdan, hasharotdan, urug’dan olgan yem qishga yaqin tugaydi. Yozda kam yem bilan tuxum qo’ygan tovuqning qishda butunlay yem qopiga qolishi ko’p hollarda unutiladi. Beriladigan yemni shunga qarab oshirish kerak.
5. Po’stlog’i yupqalashgan bo’lsa, kalsiyga qarang
Po’stlog’i yupqalashgan bo’lsa yoki singan tuxum ko’paygan bo’lsa, birinchi qaraladigan narsa kalsiydir. Kuniga bitta tuxum qo’yadigan tovuq faqat po’stlog’i uchun taxminan 2 gramm kalsiy sarflaydi. Bug’doy va makkajo’xori bilan boqiladigan tovuqda bu kamomad tez o’sadi. Tuxum yemi kalsiyni qoplaydi. Don bilan boqsangiz, alohida idishda ohaktosh yoki istiridya qobig’ini saqlang, tovuq ehtiyojiga qarab o’zi oladi.
6. Kechasi katakka qarang
Qizil kana kunduzi ko’rinmaydi. O’tiradigan joylar, uya taxtalari ostidagi yoriqlarda kutadi, kechalari tovuqning qonini so’radi. Tovuq bemalol uxlay olmaydi, ertalab toji rangsiz va bezovta chiqadi, tuxum kamayadi. Bir kecha fonar olib, o’tiradigan joy va uya ostlaridagi yoriqlarga qarang. Kichik, qizg’ish-kulrang harakatchan hasharotlar ko’rsangiz, yoriqlarni yoping va dorilashni veterinariya shifokori bilan rejalashtiring.
Katakning o’rni o’zgarishi, yangi tovuq qo’shilishi, it yoki yovvoyi hayvon kabi stresslar ham tuxumni bir necha kunga to’xtatadi. Katak tartibini buzmaslikka harakat qiling.
Qaysi yemni qanday berasiz?
Yemda ikki yo’l bor. O’z doningiz bo’lsa, Akıllı Yem 25 HP Konsentrat Tovuq Tuxum Yemini makkajo’xori yoki bug’doy yormasi bilan aralashtirasiz. %25 xom oqsillidir va %100 o’simlik mahsulotidir. Antibiotik va gormon saqlamaydi, tarkibida Yevropa Ittifoqi tasdiqlangan tirik achitqi, prebiotik, organik mineral va vitamin mavjud. Aralashtirish nisbati tovuqning yoshiga qarab o’zgaradi:
| Yosh oralig’i | 25 HP Tovuq Tuxum Yemi | Makkajo’xori / bug’doy yormasi |
|---|---|---|
| 10-17 haftalik | %40 | %60 |
| 17-20 haftalik | %45 | %55 |
| 20-80 haftalik | %50 | %50 |
Aralashtirishni xohlamasangiz yoki tovuq soningiz kam bo’lsa, pellet to’liq yemlarimiz bor. Akıllı Yem 18 HP Pellet Tuxumchi Tovuq To’liq Yemini alohida, boshiga kuniga taxminan 100-110 g berishingiz mumkin. Erkin yaylovdagi tovuqlar uchun Akıllı Yem 16 HP Pellet Erkin Yaylov Tovuq To’liq Yemi ham xuddi shu miqdorda beriladi. Ochiq joyda topadigan yemi kamaygan sari iste’mol ortishi uchun miqdorni kuzatib, shunga qarab sozlang. Yemni almashtirganda bir hafta davomida eski yem bilan aralashtirib o’ting.
Bu nisbatlar va miqdorlar namunadir. Qo’lingizdagi donga va tovuq soningizga qarab xo’jalikka xos retsept tayyorlaymiz. Bitta qop bo’lsa ham Turkiya bo’ylab yuk tashish bepul.
Xulosa
Qishda tuxum biroz kamayadi, bu tabiiy. Ammo yorug’lik, suv, yem, kalsiy va katakni tekshirmasdan “mavsum” deb o’tib ketmang. Bular joyida bo’lsa va tuxum hali ham kamayayotgan bo’lsa, ratsioningizni birgalikda muhokama qilaylik. Bepul oziqlantirish bo’yicha maslahat uchun;
Ma’lumot liniyamiz: 0286 316 71 66 / 0541 481 98 94

