Yem aralashtirish mashinasidan foydalanish
Agar yem aralashtirish mashinasi to‘g‘ri ishlatilmasa, eng yaxshi ratsion ham foyda bermaydi
Sut yoki go‘sht chorvachiligi korxonalarida muvaffaqiyatli oziqlantirish dasturi faqat to‘g‘ri xomashyoni to‘g‘ri miqdorda ishlatish bilan yakunlanmaydi. Tayyorlangan ratsion hayvon oldiga bir jinsli va to‘g‘ri fizikaviy tuzilishda yetib borishi kerak.
Qog‘ozda mukammal ko‘ringan ratsion; yem aralashtirish mashinasining noto‘g‘ri ishlatilishi, yemlarning noto‘g‘ri tartibda yuklanishi, pichoqlarning o‘tmaslashishi yoki keragidan ortiqcha yoki kam aralashtirilishi tufayli dalada kutilgan natijani bermasligi mumkin.
Maqsad oddiy: Hayvon yemdonning qaysi qismidan yemasin, imkon qadar bir xil ratsionni iste’mol qilishi kerak.
Yem aralashtirish mashinasida bir jinsli aralashma nima uchun muhim?
TMR, ya’ni To‘liq Aralash Ratsion tizimining asosiy maqsadi; qo‘pol yem, don, oqsil manbalari, mineral-vitamin aralashmalari va boshqa yemlarni imkon qadar bir jinsli tarzda aralashtirishdir.
Yaxshi tayyorlangan TMRda hayvonning yemni tanlab yeyishi qiyinlashadi. Shunday qilib, bir hayvonning ko‘proq don, boshqasining esa ko‘proq qo‘pol yem iste’mol qilishining oldini olishga harakat qilinadi.
Aralashma yetarlicha bir jinsli bo‘lmasa, yemdonning ba’zi joylarida konsentrat yem to‘planib, ba’zi joylarida qo‘pol yem nisbati ortishi mumkin. Bu holat ayniqsa sut sog‘in sigirlarida yem tanlash xulq-atvorini kuchaytirishi va hayvonlarning formuladagi ratsiondan farqli ozuqa moddalari profilini iste’mol qilishiga olib kelishi mumkin.
Yemlar aralashtirish mashinasiga qaysi tartibda solinishi kerak?
Bu yerda har bir korxona uchun amal qiladigan yagona yuklash tartibini berish to‘g‘ri emas. Mashinaning vertikal yoki gorizontal bo‘lishi, shnek tuzilishi, sig‘imi, ishlatiladigan qo‘pol yemlarning uzunligi va namlik darajasi yuklash tartibini o‘zgartirishi mumkin. Avvalo, mashina ishlab chiqaruvchisining tavsiyasiga amal qilish kerak.
Umumiy ish mantig‘i quyidagicha:
- Uzun va quruq qo‘pol yemlar: Uzun poyali somon, quruq o‘t yoki shunga o‘xshash materiallarni maydalash kerak bo‘lsa, odatda mashinaga erta olinadi. Biroq qo‘pol yemni maydalashda uni un holiga keltirmaslik kerak; keragidan ortiqcha maydalash ratsionning fizik samarali tola tuzilishini buzishi mumkin.
- Quruq va maydaroq zarrali yemlar: Qo‘pol yem tegishli fizik tuzilishga erishgandan so‘ng, donlar, oqsil manbalari va boshqa quruq yemlar tizimga olinishi mumkin.
- Mineral, vitamin va kam miqdorda ishlatiladigan qo‘shimchalar: Premiks, mineral va shunga o‘xshash kam miqdorda ishlatiladigan mahsulotlarning aralashma ichida teng taqsimlanishi muhimdir. Zarur bo‘lganda, mos tashuvchi yem bilan oldindan aralashtirish yanada to‘g‘ri natija beradi.
- Silos va yuqori namlikli yemlar: Makkajo‘xori silosi va shunga o‘xshash nam materiallar tizimga olinib, boshqa yemlar bilan aralashtiriladi.
- Melassa va boshqa suyuq mahsulotlar: Suyuq mahsulotlarning aralashma ichida imkon qadar muvozanatli taqsimlanishi kerak; bir nuqtaga ortiqcha suyuqlik quyish to‘dalanishga olib kelishi mumkin.
Pichoqlarning o‘tkirligi nima uchun muhim?
O‘tmaslashgan, singan yoki yeyilgan pichoqlar qo‘pol yemni to‘g‘ri kesish o‘rniga ezishi, sudrashi yoki yetarlicha maydalay olmasligi mumkin. Buning natijasida ratsionda uzun va tartibsiz qo‘pol yem bo‘laklari qolishi, hayvonlarning yem tanlashi osonlashishi, aralashmaning bir jinsliligi buzilishi, mashinaning ishlash muddati uzayishi, yoqilg‘i yoki elektr energiyasi iste’moli ortishi mumkin. Korxonada muntazam pichoq nazorati dasturini yaratish juda foydalidir.
Ortiqcha aralashtirish ham to‘g‘ri emas
«Qancha uzoq aralashtirsak, shuncha bir jinsli bo‘ladi» degan fikr har doim ham to‘g‘ri emas. Yetarli darajada aralashtirmaslik xomashyolarning teng taqsimlanmasligiga olib kelishi mumkin; biroq keragidan ortiqcha aralashtirish va kesish ham qo‘pol yemlarning haddan tashqari maydalanib ketishiga olib keladi. Shuning uchun maqsad maksimal aralashtirish vaqti emas, balki optimal aralashtirish vaqtidir.
Mashinani ortiqcha to‘ldirish bir jinslilikni buzishi mumkin
Mashina ichida yemlarning harakatlanishi uchun yetarli joy bo‘lishi kerak. Sig‘imdan ortiqcha yuklanganda material yetarlicha harakatlana olmaydi va bir jinsli aralashmani olish qiyinlashadi. Shu sababli mashina ishlab chiqaruvchisi belgilagan minimal va maksimal ishchi sig‘imga e’tibor berish kerak.
Aralashmaning bir jinsli ekanligini qanday bilamiz?
Yem tarqatilgandan so‘ng yemdonning boshlang‘ich, o‘rta va oxirgi qismidagi ratsionni solishtirish mumkin. Yanada texnik baholash uchun Penn State Partikül Separatörü kabi jihozlardan foydalanish mumkin. Shuningdek, hayvonlarning yemdonni titkilab, ma’lum bo‘laklarni tanlab yeyayotgani yoki yo‘qligi ham kuzatilishi kerak.
Har kuni bir xil ratsion ishlab chiqarish muhimdir
Asosiy muvaffaqiyat – bugun tayyorlangan ratsion bilan ertaga tayyorlangan ratsionning imkon qadar bir-biriga o‘xshashligidir. Buning uchun yuklash tartibi, xomashyo miqdori, pichoq holati, aralashtirish vaqti, mashinaning to‘ldirilish darajasi va tarqatish shakli imkon qadar standart holga keltirilishi kerak.
Xulosa qilib aytganda
Sut va go‘sht chorvachiligi korxonalarida yem aralashtirish mashinasi faqat yemlarni bir-biriga aralashtiradigan jihoz emas; ratsion mutaxassisi tayyorlagan formulani hayvon oldiga to‘g‘ri shaklda yetkazib beradigan oxirgi halqadir. To‘g‘ri formulalashtirilgan ratsion; noto‘g‘ri yuklash tartibi, o‘tmaslashgan pichoqlar, ortiqcha to‘ldirish yoki xato aralashtirish vaqti tufayli maqsad qilingan samaradorlikni ko‘rsatmasligi mumkin.
Shu sababli korxonada berilishi kerak bo‘lgan savol faqat «Ratsionga nima qo‘shamiz?» bo‘lmasligi kerak: «Hayvon biz tayyorlagan ratsionning aynan o‘zini har bir luqmada iste’mol qila olyaptimi?» Chunki yaxshi oziqlantirish dasturida maqsad faqat yemlarni to‘g‘ri nisbatlarda tortish emas; o‘sha nisbatlarni yemdonning boshidan oxirigacha saqlab qolishdir.